Eleman seçimi ve kariyer planlama

Türkiye’de 1990’lı yıllardan bu yana, özellikle uluslararası şirketlerinden tanıdığımız İnsan Kaynakları departmanları personel işleri, giriş-çıkışlar, maaşlar, sigortalar ile uğraşmanın dışında en önemli görevlerinden birisi olan, eleman seçme ve kariyer planlama, ödüllendirme, performans değerlendirme-arttırma ve yönetim-çalışan arasındaki ilişkiyi düzeltme konularında da kendilerine daha yüksek başarı sağlayacak sistemleri geliştirip, kullanmaya başladılar.
Bildiğimiz kadarıyla kullanılan sistemlerden biri, Birinci Dünya Savaşı’nda Almanya’daki asker seçimlerinde, sonraları İngiliz Ordusu tarafından da benimsenip kullandığı bir sitem, diğeri de bir ölçme, değerlendirme ve geliştirme merkezinin farklı araştırmalar yaparak geliştirdiği bir sistem / kavramdır.

Bunları incelediğimizde her ikisinin de farklı avantaj ve dezavantajlar olduğunu görüyoruz. Ancak dünyadaki hiçbir sistemin mükemmel olmadığını da iyi biliyoruz... Bunlardan birinde eleman seçiminde birçoğumuzun bildiği gibi mülakat, özgeçmiş ve yetenek sınavları varken, diğerinde;

* Anlama ve değerlendirme testleri,
“ Grup egzersizleri ve
* Prezantasyon egzersizidir.
gibi değişik araç ve yöntemler kullanıldığını, elemanın araçlara, yapılacak işe, bunun iş ile ilişkisine vs. göre seçildiğini görüyoruz. Hatta bildiğimiz var ki, bazı kuruluşların elemanlarını burçlarına göre de değerlendirdiklerini, işe aldıklarını biliyoruz.

Ancak sistem hangisi olursa olsun, burada önemli olan, sistemi kimin (hangi yetenek ve yeterlilikteki kişinin!), nasıl uyguladığı ve değerlendirdiğidir (insan psikolojisinden anlıyor mu, objektif olabilecek mi, ayrıntıları farkedebilecek mi, vs...).

Kariyer planlama; çalışanın hedefleri ile çalıştığı şirketin hedeflerinin arasında bir kaşılaştırma yapılması ve gelecekte aday olabileceği pozisyonlar için kendini geliştirip, bu yönde planlar yapılması işlemidir.
Personel motivasyon işlemlerinde önemli bir yeri tutan bu iş için ülkemize baktığımızda, bazı yabancı kuruluşlar, birkaç dev şirket / holding ve bankacılık sektörü dışında Kariyer Planlama’nın tam ve ciddi olarak yapılmadığını görüyoruz. Bu da gazete ilanlarındaki şirketlerin yoğun eleman arayışlarından (yeni iş potansiyelinden çok, sirkülasyondan doğan eleman ihtiyacı ilanları!), insanların büyük bir çoğunluğunun bir işte kalma süresinin ortalama 6 aya kadar inmiş olduğundan açıkça belli oluyor...

Başarı;

Sadece bu açıdan işdünyamıza baktığımızda, Kariyer Planlama’nın kullanıldığı sektörlerin;
* % 21; Bankacılık, Sigortacılık ve Finans,
* % 14; Turizm ve Eğlence,
* %13; İletişim,
* %9 - %4; Otomotiv, Danışmanlık, Reklamcılık, Servis, Kimya, Tekstil, Dokumacılık, Mağazacılık, Inşaat, Dayanıklı Tüketim Maddeleri, Bilgi İşlem, Elektrik, Elektronik,
* %2 - %1; Nakliyat, Kağıt ve Ambalaj, Sağlık, Eğitim, Öğretim, Kamu, Hızlı Tüketim Ürünleri ve Dış Ticaret
şeklinde sıralandığını görüyoruz.

Sonuçta ne oluyor?

Kariyer Planlama personel motivasyonu, bir elemanı o işyerinde daha uzun istihdam edebilme vs. gibi konularda oldutkça yararlı bir konu. Ancak dikkate değer bir başka nokta da var ki; “Kariyer Planlama”nın çok ciddi anlamda yapıldığı, kullanıldığı şirketlerde, bireyler takım çalışmalarında oldukça başarılı olurken, kariyer hedefine bağlı olarak katıldığı mesleki organizasyonlarda ve kariyer hedefini yöneticilerle paylaşmak vs. gibi kişisel gelişim faaliyetlerinde yeterince pek başarı sağlanamıyormuş. Bu açıdan Türkiye’de gerekli başarıyı yakalayamayan “Kariyer Planlama”, daha çok;
* Elemanların yaptıkları işle ilgili bazı kurslara gönderilmesi,
* Elemanlararası yardımlaşmanın sağlanması ve artırılması,
* Personelin işinde daha başarılı, verimli olması için yeni yolların geliştirilmesi, aranması,
* Kariyer Planlama ve buna bağlı olarak performans değerlendirme, verilen hedeflere varma gibi sistemlere göre ilerleme (yükselme), vs.
gibi konuların sıralandığı bir doğrultuda gelişmiştir.

“Kariyer Planlama”dan ne bekleniyor?


Yapılan araştırmalar, elemanların “Kariyer Planlama”dan beklentilerinin en başında “Adil Ödüllendirme Sistemi’ geldiğini gösteriyor. Ama “Kariyer Planlama”nın sağladığı yarar ve özelliklere baktığımızda, bu konunun aslında son sıralarda yer aldığını görmekteyiz.
Bu arada bir başka sonucun da, elemanların kariyer planlamalarının sonucunda elamana yararlandırılan etkinliklerin ve eğitimler ile sonuçlarından beklenen ve alınan arasında oldukça farklar olduğu gerçeğidir.
Bir başka önemli nokta;
...ve genel olarak “Kariyer Planlama” çalışmalarından elde edilen 4 farklı sonuca bakacak olursak;
* Elemanların gelir düzeyleri yükseldikçe, çalıştıkları iş ile uyumlarında artışlar olurken,
* Öğrenim düzeyleri yükseldikçe, çalıştıkları iş ile uyumlarında düşüşler gözlenmektedir.
Bunun dışında;
* Elemanın çalıştığı iş ile kendi özelliklerinin çakıştığını ve işin ona sağladığı avantajların çok olduğunu düşünen kişilerin daha başarılı oldukları şeklinde değerlendirilirken,
* ‚alıştığı iş ile kendi özelliklerinin çakıştığını ve işin ona sağladığı avantajların az olduğunu düşünen kişilerin daha başarısız oldukları değerlendirilmektedir.
Tüm bu olumluluk ve olumsuzlukları bir tarafa bırakıp, doğru eleman seçildiğinde ve “Kariyer Planlama”lar da doğru yapıldığında, işyerleri bu uğraşlar ve bununla ilgili masrafları;
* Uzun vadede personelin motivasyonunun artması,
* Yoğun iş tatmininin sağlanması,
* Şahsi ve işi ile ilgili problemlerinin azalması,
* Ve sonuç olarak mutlu personelin çalıştığı mutlu işyeri ortamlarının sağlanması şeklinde geri almaktadır.

Sonuç olarak;

Firmalarda personelin motivasyonunu yükseltme isteği “iç müşteri memnuniyeti” kavramı ile birlikte gelişti. Ve bunu sağlamanın ne kadar önemli olduğunu kavrayan uluslararası şirketlerle birlikte yerli kuruluşlarımızın sayısı da her geçen gün artıyor. Bu konuda hem eğitim hem de operasyonel bazda ciddi çalışmalar da yapılıyor günümüz şirketlerinde...
Yukarıda, elemanların şirketlerde çalışma sürelerinin ne kadar kısaldığı konusuna da kısaca değinmiştik; bu şu anda, işdünyamızın en önemli problemlerinden biri olarak görünmektedir. İster “Kariyer Planlama”, ister değişik motivasyon hareketleri, ister “Performans değerlendirme” olsun; adı ne olursa olsun, işyerinizde eleman çalıştırıyorsanız, bugün dünden daha çok şey yapmak zorundasınız.

Başarı? Bilgiyi kullanabilmede!