“Franchising” nedir?

“Franchising” iyi organize edildiğinde ve ciddi bir biçimde uygulandığında hem bu hakkı kullanana, hem de kullandıranlara iyi kazançlar sağlayan bir sistem...

İletişim, tanıtım deyince, bir firma, işletme; burada üretilen mal, hizmet; bunların hemen arkasından da akla marka ile ilgili bazı kavramlar geliyor. Ve ister mal, ister hizmet üretelim, günümüz pazarlarında iyi yer alabilmek için mutlaka iyi, kuvvetli markalar yaratmamız gerekiyor...

Bu nasıl oluyor?

Tabii ki öncelikle kaliteli bir mal ya da hizmet üretmekle ve daha sonra da iyi bir pazarlama, satış, etkili iletişim ve tanıtım ile oluyor.

Sonra?

Bütün bunlar çok iyi yapılıyor ve bir gün geliyor, başarılı yaratılmış kuvvetli bir marka, ticari bir başarı da kazanınca, ister istemez yepyeni, daha değişik formüllerle, daha geniş hedef kitlelere ulaştırılması, tabii ki daha fazla karlı hale getirilmesi gerekebiliyor... İşte bunu yapan formüllerden biri de “Franchising”...

Nedir “Franchising”?

Konulara baktığımızda her şey o kadar iç içe ki; Reklam’ı incelediğimizde, ister istemez Halkla İlişkiler’e, İletişim’i incelerken Pazarlama’ya, Tanıtım’ı incelerken Grafik Sanatlar’a da giriveriyoruz. Ve “Marka” deyince de yine birçok şeye bakıyoruz. Ve kendimizi bazen bugünkü gibi bir ticaret sisteminin içinde bile bulabiliyoruz. Çünkü “Franchising” içinde, bu sistemin organizasyonu kadar Tanıtım, İletişim de oldukça önemli bir konu...

“Franchising” Türkiye’de son yıllarda adını sıkça duyduğumuz bir terim. Günümüz iş dünyasında yaşanan yoğun rekabet koşulları, müşteriyi tatmin etme zorluklarının geliştirdiği bir ticaret sistemi...

“Franchising”in bir tanımını yapmak istersek; denenmiş, kendini ispat etmiş bir firma / markanın kendi desteği ve güvencesi altında, aynı sahada iş yapan başka firma / markalarla (Franchisor), ürettiği mal / hizmetin, özel bir işletme sistemi çerçevesinde aynen üretilmesini, dağıtımını, satışı, pazarlanması ve tanıtılmını sağlayan, bütün bunlar için belli bir bedel karşılığı anlaşma yapılan, bağımsız, ticari bir ilişki türüdür olarak açıklayabiliriz.

İngiliz Franchise Birliği (BFA) tarafından yapılan tarife göre ise “Franchising”;


* “Franchisor”a (bir firma / marka) ait veya onunla bağlantılı olarak, belirli bir ismi kullanarak veya bu isim altında belli bir işi, belli bir süre içinde (franchise dönemi boyunca) başka bir kuruluşun (franchise / alan) yürütmesini izne bağlayan veya zorunlu kılan,
* Franchisor’a franchise dönemi boyunca işi yürütme biçimi üzerinde sürekli kontrol hakkı tanıyan,
* Franchise’a konu olan işin yürütülmesinde franchisor’ı (franchise / veren), franchisee’e (franchise / alan) destek vermeye zorunlu kılan (tesis kurulumu, sistem aktarımı, personel eğitimi, yönetim desteği, vs.),
* Franchisor tarafından franchisee’e temin edilen mal / hizmetler ve markanın kullanımı karşılığında, franchisee’i franchisor’a periyodik olarak belli bir miktarda para ödemesini zorunlu kılan,
* Şirketler arasında ticari bir muamele olmadan karşılıklı yazılı anlaşmalara bağlı olan bir ruhsattır.
Bu sözleşmelerde genel olarak şu ana başlıklara rastlanır;

1- Taraflar;
a) Franchisor = franchise / veren),
b) Franchisee = franchise / alan)
2- İşin tanımı,
3- Franchisor’a tanınan haklar,
4- Franchise’e tanınan haklar,
5- Franchise’e verilen yardım / destek,
6- Tanıtım (Reklam, PR)
7- Faaliyet bölgesi,
8- Franchise bedeli,
9- Sözleşme süresi,
10- Özel şartlar ve
11- Cezai şartlar...

Diğer tanımlara gelince...


Yine işin tanımlarına devam edecek olursak, ükemizde faaliyet gösteren Franchising Derneği’nin tanımına baktığımızda, Franchising’in; bir işletme sisteminin ürün / hizmetlerinin sunulduğu ekonomik bir paylaşım türü olarak açıklanmaktadır.
Franchisor (franchise / veren): Gelişmiş bir üretim, işletme ve pazarlama sistemine, ticari bir isme ve tescilli markaya sahip olan herhangi bir işletme sahibi,

Franchisee (franchise / alan) ise: Bu olanaktan yararlanan, söz konusu sistem dahilinde üretilen veya satılan mal / hizmetlerin dağıtımını, bağımsız bir işletme sıfatıyla yaparak, bunun karşılığında bu sistem sahibi franchisor’a belirli bir ücret ödeyen kişi, teknik olarak “franchise” bu ekonomik ilişkinin ismi olmaktadır.

Sonuç olarak


Franchising’in ilk oluşumunu araştırdığımızda, bu sistemin taa ortaçağ dönemlerine kadar uzandığını görmekteyiz... O zamanlar sistem, bazı malların, bazı kişilere, bazı şehirlerde, önceden belirlenmiş yerlerde, belli bedeller karşılığında satılabilmesi hakları şeklinde imiş... Bugün ise “Franchising”, özellikle 70’li yıllardan sonra çeşitli sözleşmelerle dünya üzerinde, birçok değişik iş kolunda benimsenip yaygınlaşmış, halen de yaygınlaşmakta olan bir ticari ilişki biçimidir.
Franchising çok iyi organize edildiğinde, ciddi bir biçimde yapılıp uygulandığında hem bu hakkı kullanan, hem de kullandırana çok iyi kazançlar sağlarken tüketiciye de büyük yararlar sağlayan, markaları geliştiren bir sistemdir.